Môn: tirluniau’r arfordir gynt

ffotograffiaeth gan Mick Sharp a Jean Williamson; testun gan Frances Lynch
£22.95 (yn cynnwys postio o fewn y DU)
">
Tirluniau’rArfordir
----------------------------------------------
Mae'r llyfrau canlynol yn ddwyieithog
Cymraeg / Saesneg …
(Rhestrir llyfrau eraill yn adran Saesneg y wefan hon)

KYFFIN

Syr Kyffin Williams, OBE, RA
Clawr meddal, 48 tudalen. Rhagair gan Robert Williams
Cyhoeddwyd gan Oriel Ynys Môn, 2008
£10.25 (yn cynnwys postio o fewn y DU)
Kyffin
"Mae llawer o baentwyr tirluniau yn ymateb i’w gwlad eu hunain yn gryfach nag i’r un arall, ac rwy’n fodlon aros yng Nghymru a phaentio fy rhan neilltuol i fy hun ohoni.
“Yn Ynys Môn mae’r ffermydd a’r bythynnod gwynion yn fy nghroesawu, ac ar draws Afon Menai gallaf weld y mynyddoedd rhyfeddol yna ac rwy’n gallu manteisio arnyn nhw pa bryd bynnag rwyf am wneud hynny.”


Tunnicliffe

Charles F Tunnicliffe, OBE, RA
Clawr meddal, 48 tudalen. Rhagair gan Robert Williams
Cyhoeddwyd gan Oriel Ynys Môn, 2010
£10.25 (yn cynnwys postio o fewn y DU)
Caiff ei gydnabod fel yr arlunydd bywyd gwyllt gorau. Roedd Charles Tunnicliffe yn wladwr gwylaidd, gweithgar a ysbrydolodd nifer fawr o naturiaethwyr o bob oed. Ymgartrefodd ym Môn am fwy na deng mlynedd ar hugain, sef cyfnod mwyaf cynhyrchiol ei fywyd.
“Nid wyf wedi symud oddi yma, ac mae cymaint o ddeunydd yma i arlunydd fel nad oes angen mynd yn bell iawn.”
clawrTUNNICLIFFE
Mae pobl dros y byd sy’n ymddiddori mewn natur a chefn gwlad yn gyfarwydd â gwaith Charles Tunnicliffe, gwr oedd yn llawer mwy nag ‘arlunydd adar’. Un o’i edmygwyr oedd Peter Scott, yr adaregydd, darlledwr a chyd-arlunydd, ac roedd ef o’r farn “y byddai Charles Tunnicliffe ymhen blynydd - oedd yn cael ei ystyried fel arlunydd bywyd gwyllt gorau’r ugeinfed ganrif”.
Cadwodd Tunnicliffe ei lyfrau braslunio a’i ddarluniau mesuredig yn ei gartref ym Môn tan ddiwedd ei oes. Ni allai weithio hebddynt a byddent wrth law bob amser i gyfeirio atynt. Pan anfonwyd rhai ohonynt i arddangosfa yn Academi Frenhinol y Celfyddydau yn Llundain teimlai ar goll hebddynt, cyfeiriai at y darluniau mesur edig hyn fel
‘the tools of my trade’.
Mae’r llyfrau braslunio a’r darluniau unigryw hyn yn dal ar yr ynys ac fe’u cedwir bellach yn Oriel Ynys Môn sy’n eiddo i’r Cyngor Sir. Maent yn rhan ganolog o Gas - gliad Charles Tunnicliffe, sydd hefyd yn cynnwys paentiadau dyfrlliw ac olew, printiau a llawysgrifau. Mae’r darluniau gwreiddiol yng nghasgliad yr Oriel yn cynnwys y rhai a wnaeth ar gyfer y gyfrol
Shorelands Summer Diary – un o gamp weithiau’r arlunydd – sy’n gofnod o un tymor arbennig ym Môn ar ôl symud i fyw i’r ynys gyda’i wraig Winifred yn 1947.

Ynys Lawd

Goleudy enwog Môn
—gan Ian Jones. Clawr meddal, 84 tudalen. Oriel Ynys Môn, 2009.
£9.95 (a costau £1.15 postio o fewn y DU)
clawr ynys lawd
Ar ddechrau’r bedwaredd ganrif ar bym­theg fe ymatebodd Bwrdd Trinity House i bryderon ynglŷn â’r peryglon o nesáu at hen borthladd Caergybi, drwy ganiatáu adeiladu goleudy ar Ynys Lawd. Fe gwblhawyd y dasg anodd hyn gan dîm o gontractwyr cymwys lleol a oedd yn gweith­io i gynlluniau syrfëwr y Bwrdd, Daniel Alexander. Fe wnaed y gwaith yn ystod hydref a gaeaf 1808, a dangoswyd y golau yn gyntaf ar Chwef­ror y 9fed 1809, cwta naw mis ar ôl cych­wyn.
Mae’r llyfr hwn, sy’n cynnwys cyfran­iadau gan arbenigwyr yn eu maes, yn cofnodi’r gamp anhygoel hyn ac yn amlinellu’r ddwy ganrif o hanes y goleudy a’i cheidwaid.




Biwmares: hanes y dref

gan Philip Steele a Robert Williams
£9.95 (a costau £1 postio o fewn y DU)
BIWMARES
Roedd cornel de-ddwyreiniol ynys Môn unwaith yn ganolfan grymus diwylliant a llywodraeth Cymru. Penderfynodd ymosodwyr o Loegr adeiladu cadarnle anorchfygol yn y berfeddwlad Gymreig hon. Cododd castell ar ‘gors brydferth’ — Beau Mareys — ar fin y môr.
Heddiw, tref fechan Biwmares yw un o’r trefi mwyaf diddorol ym Mhrydain. Mae hanes llawn cyffro a golygfeydd godidog yn dod ag ymwelwyr o bob rhan o’r byd i’r safle Treftadaeth Byd. Mae stori’r llyfr hwn – mewn geiriau a llawer o luniau – yn adrodd am dywysogion Cymreig a marchogion o’r Canol Oesoedd, ffermwyr a physgotwyr, beirdd a brwydrau.

Clawr meddal, 48 tudalen, 210mm x 205mm. Cyhoeddwyd gan Llyfrau Magma
Yn cynnwys canllaw tynnu-allan yn disgrifio taith gerdded hanner awr o gwmpas prif adeiladau ac atyniadau’r dref.

————————————————————————————————————
Mae tri o lyfrau Magma yn adargraffiadau o hanes hynafiaethol Ynys Môn – er eu bod wedi eu hysgrifennu yn bennaf yn y Saesneg – fe gynhwysir cynnwys sylweddol yn y Gymraeg …

Argraffwyd Mona Antiqua Restaurata adnabyddus Henry Rowlands am y tro cyntaf yn 1723.
Mae’r adlun rhwymedig arbennig hwn yn ailgynhyrchu 428 tudalen gyntaf yr argraffiad cyntaf, gan gynnwys ei ddarluniadau.

mona antiquathe chief druid

Cyhoeddwyd A History of the Island of Anglesey am y tro cyntaf yn 1775 fel ‘atodiad i Mona Antiqua Restaurata, Rowlands’.
Mae awduriaeth yr ‘History’ hwn wedi ei briodoli i’r Parchedig John Thomas o Landegai. Ar ôl marwolaeth Thomas yn 1769, ymddengys fod y llawysgrif wedi cael ei olygu gan hynafiaethwr uchelgeisiol, Nicholas Owen, a aned ym 1752 yn Llandyfrydog. Mae’r gyfrol hefyd yn cynnwys rhestrau o reithordai, ficerdai a chapeli. Mae’r llyfr yn dod i ben gyda hanes bywyd Owain Glyndŵr gan Thomas Ellis, a chywydd Gymraeg i Owain Glyndŵr a ysgrifennwyd yn 1400 gan ‘Gruffyth Llwyd’, Bardd y Brenin.

dodsleyfirst pagedodsley

Y traethawd buddugol yn Eisteddfod Biwmares 1832 oedd
A History of the Island of Mona gan Angharad Llwyd.
Ail-argraffiad Llyfrau Magma yw’r argraffiad newydd cyntaf ers cyhoeddiad y traethawd yn 1833. Yn ychwanegol at ei 205 tudalen hi, mae ‘History’ yn adroddiad manwl, arbennig o’r Eisteddfod gan gynnwys nifer o gerddi Cymraeg.

mona